Hirsla Collection:

Ferlismat á nýju kynfræðsluefni fyrir unglinga

Mon, 01 Oct 2012 00:00:00 GMT

Title: Ferlismat á nýju kynfræðsluefni fyrir unglinga Authors: Sóley S. Bender Abstract: Active participation of adolescents in the development of a sexuality education program is recommended. Such an approach is important to make a program more suitable for this age group. The purpose of this research project was to pilot test a new sexuality education program for adolescents and explore the costs and benefits of its implementation. A new sexuality education curriculum of eight lessons was pilot tested in six classes among eight grade students within one primary school in Reykjavík in the fall of 2010. Seven graduate students at the University of Iceland taught the lessons along with the author. Process evaluation was performed in order to find out how the teaching proceeded. This evaluation was based on an overall evaluation of each lesson and its parts as well as written outcomes of the exercises by the students. The results showed great interest among the students in the subject and they were participating actively in the group exercises most of the time. Generally the teaching went well but the teachers found the group exercises time consuming. In total 87% of the group exercises and all of the evaluated transparencies received very good or good scores. The group exercises created many good ideas among the students which demonstrated their good understanding of the content. In the end of the teaching the students had grasped the holistic view of sexual and reproductive health. The group exercises were pedagogically demanding and it is therefore important to be trained in group work before teaching this curriculum. The program is promising for further testing in some schools after taking the recommended changes of this pilot test into consideration; Við þróun kynfræðslunámsefnis fyrir unglinga er mælt með því að þeir séu virkir þátttakendur í ferlinu og er það talið mikilvægt til þess að námsefnið nái betur til þessa aldurshóps. Tilgangur þessarar rannsóknar var að forprófa nýtt námsefni meðal unglinga og skoða kosti og takmarkanir innleiðingar þess. Nýtt kynfræðsluefni, samtals átta kennslustundir, var forprófað í sex 8. bekkjum eins grunnskóla í Reykjavík haustið 2010. Sjö nemendur í framhaldsnámi við Háskóla Íslands sáu um kynfræðsluna auk þess sem höfundur kom að kennslunni. Til þess að fylgjast jafnóðum með framvindu kennslunnar var gert ferlismat á innleiðingu hennar. Til grundvallar því mati voru lagðir ákveðnir matsþættir fyrir hverja kennslustund í heild sinni og fyrir hvern efnisþátt hennar en einnig skiluðu nemendur skriflegum niðurstöðum úr hópæfingum. Niðurstöður sýndu að nemendur voru áhugasamir um efnið og tóku að jafnaði virkan þátt í hópæfingunum. Kennurunum gekk almennt vel að kenna efnið en fannst þeir þurfa meiri tíma til að vinna æfingarnar. Alls fengu 87% æfinga og allar metnar glærur mjög gott eða gott mat. Fram komu margar góðar hugmyndir frá nemendum við úrvinnslu hópæfinga og það sýndi góðan skilning þeirra á efninu. Í lok kennslunnar höfðu nemendur náð heildrænum skilningi á kynheilbrigði. Hópastarf er kennslufræðilega krefjandi. Þjálfun í hópastarfi er því mikilvægur undirbúningur undir þessa kennslu. Námsefnið er álitlegt til frekari prufukennslu í nokkrum skólum eftir að búið er að taka mið af athugasemdum þessarar forprófunar Description: Neðst á síðunni er hægt að nálgast greinina í heild sinni með því að smella á hlekkinn View/Open Allur texti - Full text

Líflínan – reynsla fólks með alvarlegan psoriasis sem er í meðferð með lífefnalyfjum

Mon, 01 Oct 2012 00:00:00 GMT

Title: Líflínan – reynsla fólks með alvarlegan psoriasis sem er í meðferð með lífefnalyfjum Authors: Inga Þorbjörg Steindórsdóttir,; Þóra Jenný Gunnarsdóttir,; Helga Jónsdóttir, Abstract: The prevalence of chronic diseases is increasing with consequent increased demands on the healthcare system for efficient treatments. One of these diseases is psoriasis for which, in Iceland, seriously ill patients have been treated with bio pharmaceuticals for the past decade. The goal of this study was to describe the experience of patients with serious psoriasis currently receiving infliximab (Remicade®). The research question was: What is the experience of patients with serious psoriasis undergoing treatment with Remicade®? The research method was hermeneutic phenomenology. A purposeful sample was selected with four women and three men aged 2745 years who were receiving regular treatment. Data were collected by interviewing each participant twice. The data were analysed according to van Manen’s method into the following fundamental lifeworld themes: Lived space: “Safety in isolation” and “Freedom that came with the treatment”. Lived time: “For a long time it was just the disease”, “Race against time” and “Worrying about the future”. Lived relation: “Shame and hiding”, “Troubles with making a connection” and “Communicating in the labyrinth”. Lived body: “The disease took all control” and “Incredible stress”. The essential theme was: “The treatment as a lifeline”. The severity of the disease over a number of years prior to infliximab treatment resulted in shame, incapacity and feelings of defeat and despair. Upon treatment however, participants reported drastic improvements in their quality of life but pinpointed that their initial concern over the long term effectiveness of infliximab was real. It is concluded that the participants would benefit from a continuous, familyoriented and comprehensive interdisciplinary healthcare service in order to increase the security and quality of life of these individuals.; Langvinnum sjúkdómum fer fjölgandi hér á landi sem gera auknar kröfur til heilbrigðiskerfisins um árangursrík og skilvirk meðferðarúrræði. Einn þessara sjúkdóma er húðsjúkdómurinn psoriasis en hér á landi hafa sjúklingar með alvarleg einkenni hans verið meðhöndlaðir með lífefnalyfjum í áratug. Tilgangur rannsóknarinnar er að lýsa reynslu fólks með alvarlegan psoriasis sjúkdóm af því að fá infliximab (Remicade®) meðferð. Rannsóknarspurningin var: Hver er reynsla fólks með alvarlegan psoriasis sem er í Remicade®meðferð? Rannsóknaraðferðin var túlkandi fyrirbærafræði. Þátttakendur voru valdir með tilgangsúrtaki, fjórar konur og þrír karlar á aldrinum 2745 ára sem voru í reglulegri lyfjameðferð. Gagnasöfnun fór fram í desember 2009 og janúar 2010 með tveimur viðtölum við hvern þátttakanda. Gögnin voru greind samkvæmt aðferð van Manen um reynsluheiminn. Eftirfarandi þemu voru greind: Rými í reynd fól í sér „Öryggið í einangruninni“ og „Frelsið kom með meðferðinni“. Tími í reynd vísar til: „Lengi vel var það bara sjúkdómurinn“, „Kapphlaup við tímann“ og „Áhyggjur af framtíð“. Tengsl í reynd fól í sér: „Skömm og feluleikur“, „Erfiðleikar við tengslamyndun“ og „Samskiptin í völundarhúsinu“. Líkami í reynd endurspeglaðist í: „Sjúkdómurinn tók alla stjórn“ og „ólýsanlegt álag“. Heildarþemað var „Meðferðin sem líflína“. Niðurstöðurnar lýsa upplifun þátttakenda með alvarlegan sjúkdóm til margra ára og einkennast af skömm, uppgjöf, hjálparleysi og vonleysi. Algjör viðsnúningur varð hjá þátttakendum þegar meðhöndlun hófst með lyfinu en aðlögun að hinu nýja lífi gat tekið nokkurn tíma. Langvarandi áhyggjur þátttakenda um að draga myndi úr virkni lyfsins urðu að veruleika hjá sumum. Álykta má að þróa þurfi samfellda, fjölskyldumiðaða og heildræna hjúkrunarþjónustu í þverfaglegri samvinnu, í þeim tilgangi að auka öryggi og bæta lífsgæði þessara einstaklinga. Description: Neðst á síðunni er hægt að nálgast greinina í heild sinni með því að smella á hlekkinn View/Open Allur texti - Full text

Viðbótarvinnuálag á hjúkrunarfræðinga í bráðaþjónustu: Lýsandi rannsókn

Sat, 01 Dec 2012 00:00:00 GMT

Title: Viðbótarvinnuálag á hjúkrunarfræðinga í bráðaþjónustu: Lýsandi rannsókn Authors: Sveinfríður Sigurpálsdóttir,; Ragnar F.Ólafsson,; Helga Bragadóttir, Abstract: The work of registered nurses (RNs) is manifold and complex. Each day they encounter unforeseen tasks additional to their daily work that can influence the quality of patient care. Multiple concurrent factors contribute to additional workload or complexity compression, delaying or preventing quality patient outcomes as well as RNs wellbeing at work. The purpose of this study was to evaluate the complexity compression in RNs in acute care. The study sample were all permanently employed RNs at the Akureyri Regional Hospital in the fall of 2009. Participants were 68 RNs from all hospital units (41.2% response rate). This study is a descriptive quantitative study. An Icelandic version of the Complexity Compression Questionnaire was used for data collection. The questionnaire contains 28 statements about what contributes to RNs’ complexity compression and how frequently. The statements are categorized into: systems factor, work of nursing factor, and personal factor. Data collection was done by mail. The majority of participants agreed to some items from the systems factor, items from the work of nursing factor and items from the personal factor contributing to complexity compression in RNs. Most participants agreed to and more than half had experienced the following to contribute to their complexity compression in the past month: stimuli in the physical environment influencing concentration and additional responsibility due to teaching and supervision of students and new nurses. Participants with more experience perceived complexity compression due to the work of nursing factor less frequently than RNs with less experience (rho= 0,256, p=0,035). Study findings indicate that factors in the work and work environment of RNs in acute care can contribute to their complexity compression, not the least less experienced RNs. Stimuli in the work environment and additional responsibility due to teaching and supervision contribute particularly to RNs’ complexity compression. It is important for RNs as well as managers in the health care system to identify and react to factors contributing to complexity compression. This study identifies the many factors which may influence the work of RNs.; Störf hjúkrunarfræðinga eru margbreytileg og flókin. Verkefni, sem ekki eru fyrirséð, bætast daglega við venjubundin störf þeirra og getur það haft áhrif á gæði þeirrar hjúkrunar sem veitt er. Fjölmargir samverkandi þættir geta stuðlað að viðbótarvinnuálagi og þannig tafið eða hindrað árangursríka hjúkrun og vellíðan í starfi. Tilgangur þessarar rannsóknar var að meta viðbótarvinnuálag á hjúkrunarfræðinga á bráðasjúkrahúsi. Úrtak rannsóknar voru allir fastráðnir klínískir hjúkrunarfræðingar á Sjúkrahúsinu á Akureyri haustið 2009. Þátttakendur voru samtals 68 (41,2% svarhlutfall) af öllum deildum sjúkrahússins. Um lýsandi megindlega rannsókn var að ræða. Notaður var spurningalisti um viðbótarvinnuálag (Complexity Compression Questionnaire) sem var þýddur og staðfærður hér á landi. Spurningalistinn inniheldur 28 staðhæfingar um hvað stuðlar að viðbótarvinnuálagi á hjúkrunarfræðinga og hve oft. Staðhæfingarnar eru flokkaðar í stjórnunarþátt, hjúkrunarþátt og einstaklingsþátt. Gagna var aflað með póstkönnun. Flestir þátttakendur voru því sammála að ákveðin atriði innan stjórnunarþáttar, hjúkrunarþáttar og einstaklingsþáttar stuðluðu að viðbótarvinnuálagi á hjúkrunarfræðinga. Það sem flestir þátttakenda voru sammála um að stuðlaði að viðbótarvinnuálagi og meira en helmingur hafði skynjað oft eða alltaf á undangengnum mánuði voru: áreiti í vinnuumhverfi sem hafa áhrif á einbeitingu og viðbótarábyrgð vegna kennslu og leiðsagnar nema og nýrra hjúkrunarfræðinga. Með hækkandi starfsaldri sögðust þátttakendur sjaldnar hafa orðið fyrir viðbótarvinnuálagi vegna hjúkrunarþáttar (rho= 0,256, p=0,035). Niðurstöður benda til þess að ákveðnir þættir í vinnu og vinnuumhverfi hjúkrunarfræðinga á bráðasjúkrahúsum geti stuðlað að viðbótarvinnuálagi og þá frekar á yngri hjúkrunarfræðinga. Áreiti í vinnuumhverfi og viðbótarábyrgð vegna kennslu og leiðsagnar stuðla helst og oftast að viðbótarvinnuálagi á hjúkrunarfræðinga. Mikilvægt er að hjúkrunarfræðingar og stjórnendur í heilbrigðiskerfinu geri sér grein fyrir og bregðist við viðbótarvinnuálagsþáttum. Rannsóknin beinir sjónum að þeim fjölmörgu þáttum sem haft geta áhrif á vinnu hjúkrunarfræðinga. Description: Neðst á síðunni er hægt að nálgast greinina í heild sinni með því að smella á hlekkinn View/Open Allur texti - Full text

Beinþéttni ungra kvenna með sögu um lystarstol

Mon, 01 Oct 2012 00:00:00 GMT

Title: Beinþéttni ungra kvenna með sögu um lystarstol Authors: Rebekka Guðrún Rúnarsdóttir; Guðlaug Þorsteinsdóttir; Ólafur Skúli Indriðason; Gunnar Sigurðsson Abstract: OBJECTIVE: A decrease in bone mineral density (BMD) is frequently seen in patients with anorexia nervosa (AN). This study was designed to assess BMD of young Icelandic women with current or previous history of AN and identify predictors which might be targets for preventive measures. MATERIAL AND METHODS: The study was retrospective. Participants were women aged 18-40 years, with diagnosis of AN (F50.0, F50.1) attending the anorexia unit at Landspítali - The National University Hospital of Iceland - in 2001-2009, who had undergone measurement of BMD by dual-energy X-ray absorptiometry. A control group consisted of 58 healthy 30 years old women participating in a study of bone health in 2001-2003. RESULTS: At time of BMD measurement the median body mass index (BMI: kg/m2) in the AN group (n=40) was 17.4 (12.3-25.2) compared to 23.6 (18.1-43.7) in the control group (p<0,001). Lumbar spine and hip BMD were 15.3-17.5% lower in AN patients than in control subjects (p<0.001). In both groups there was a strong correlation between BMD and body weight (r=0.354-0.604, p<0.05) and lean mass (r=0.425-0.588, p<0.05). Among patients with AN a correlation was also seen between BMD and lowest weight during the illness (r=0.482-0.499, p<0.01). Among the 26 AN patients who had repeated BMD measurement, a significant decrease in BMD at femoral neck (-6.6%, p=0.030) was observed in those who lost weight between the measurements (n=9). Those who had BMI ≤17.5 between BMD measurements lost 5.5-7.1% of the BMD at the hip (p<0.05). CONCLUSION: Young women with AN have 15% lower bone mass than healthy young women. The relationship between BMD and body weight seems to be a continuum across disease states. Increased body weight may be the most important factor for recovery of bone mass in AN patients.; Tilgangur: Lág beinþéttni er algeng hjá sjúklingum með lystarstol en það vantar rannsóknir hérlendis á beinheilsu þessa sjúklingahóps. Tilgangur rannsóknarinnar var að kanna beinþéttni ungra kvenna sem hafa greinst með lystarstol á Íslandi og öðlast betri skilning á mögulegum orsakaþáttum lágrar beinþéttni. Efniviður og aðferðir: Rannsóknin var afturskyggn. Skoðaðar voru sjúkraskrár kvenna sem höfðu leitað sér meðferðar hjá átröskunarteymi Landspítala á árunum 2001-2009, voru greindar með lystarstol eða höfðu sögu um lystarstol (F50.0, F50.1) og farið í beinþéttnimælingu. Konur yngri en 18 ára og eldri en fertugar voru útilokaðar. Niðurstöður voru bornar saman við heilbrigðar 30 ára konur sem tóku þátt í rannsókn á beinheilsu Íslendinga á árunum 2001-2003 (n=58). Niðurstöður: Við beinþéttnimælingu var meðallíkamsþyngdarstuðull (LÞS: kg/m2) lystarstolshóps (n=40) 17,4 (12,3-25,2) miðað við 23,6 (18,1-43,7) hjá samanburðarhópi (p<0,001). Beinþéttni í lendhrygg og mjöðm var 15,3-17,5% lægri hjá lystarstolshópnum (p<0,001). Hjá báðum hópum var sterk fylgni beinþéttni við þyngd (r=0,354-0,604, p<0,05) og mjúkvefjamagn (r=0,425-0,588, p<0,05), mismikið eftir mælistöðum. Meðal lystarstolssjúklinga var einnig fylgni milli beinþéttni og minnstu þyngdar í veikindum (r=0,482-0,499, p<0,01). Hjá lystarstolssjúklingum sem áttu endurteknar beinþéttnimælingar (n=26) og töpuðu þyngd milli mælinga minnkaði beinþéttnin í lærleggshálsi um 6,6% (p=0,030). Þær sem voru að jafnaði með LÞS ≤17,5 milli mælinga töpuðu 5,5-7,1% af beinþéttni í mjöðm (p<0,05). Ályktanir: Í samanburði við heilbrigðar ungar konur er beinþéttni kvenna með lystarstol um 15% lægri. Beinþéttni virðist tengjast þyngd á svipaðan hátt hjá báðum hópum og líkamsþyngd því sennilega mikilvægasti áhrifavaldur á beinþéttnina og mögulega einnig á hámarksbeinmagn þessara sjúklinga. Description: Neðst á síðunni er hægt að nálgast greinina í heild sinni með því að smella á hlekkinn View/Open Allur texti - Full text