Leghálskrabbameinsleit á Norðurlöndum til 1995 : könnun á nýgengi og dánartíðni, markaldri og bili milli skoðana

2.50
Hdl Handle:
http://hdl.handle.net/2336/47193
Title:
Leghálskrabbameinsleit á Norðurlöndum til 1995 : könnun á nýgengi og dánartíðni, markaldri og bili milli skoðana
Other Titles:
The Nordic cervical screening programmes through 1995. Evaluation of incidence and mor-tality rates, targeted age groups and screening intervals
Authors:
Kristján Sigurðsson
Citation:
Læknablaðið 1999, 85(11):862-72
Issue Date:
1-Nov-1999
Abstract:
Background: The objective of cervical cancer screening is to lower the incidence and mortality rates of the disease. The Nordic countries have a long experience in cervical cancer screening. Based on this experience this study evaluates the UICC and EC guidelines regarding the effectiveness of organized vs. spontaneous screening, targeted age groups and screening intervals. Material and methods: The study analyses the features of the Icelandic and the Nordic screening programmes and the observed trends in the incidence and mortality rates in these countries through 1995. It also analyses the trends for cytologic preinvasive lesions at first visit and at second and later visits after a normal test(s). The frequency of histologic lesions was calculated for the birth cohort 1920-1926 from the age of 60 and among women referred for colposcopic examination in 1994. Results: Organized screening started in all the Nordic countries except Norway soon after 1960. Up to 1985 the target age group and screening interval were most intensive in Iceland. All countries intensified the screening intervals after 1985. The reduction in both the mortality and the incidence rates was greatest in Iceland and Finland, intermediate in Sweden and Denmark, and lowest in Norway but in that country organized screening started in 1994. The age-specific incidence in the 20-29 age group has been increasing since 1971 in all the Nordic countries, except in Finland. In Iceland screening has greatly affected the rate of all stages of squamous cell carcinoma, but not the rate of adeno-and adenosquamous carcinomas. The prevalence of preinvasive disease has increased significantly since 1980. The rate of moderate to high-grade cytologic changes begins increasing as early as at 20 years of age and moderate to high-grade histologic lesions start to accumulate at 24 to 36 months after a normal smear. The rate of these lesions decreases with the number of negative smears taken. Moderate to high-grade histologic lesions and invasive cancer are practically non-existent after the age of 60 among correctly screened women. A strong correlation is found between increased attendance rates and the proportion of cases diagnosed with a Pap smear at stages IA and IB occult. The latter cases mainly occur among women under the Hge of 45 and start to appear less than two years after a normal smear. Conclusions: Well-organised screening is more effective than spontaneous screening in reducing the risk of cervical cancer. Screening should preferably start soon after age 20 with a screening interval of two to three years. The screening interval can pro-bably be extended to four years at the age of 50 and screening could stop at the age of 60 to 64 among regularly screened women.; Markmið: Markmið leghálskrabbameinsleitar er að lækka nýgengi og dánartíðni sjúkdómsins. Norðurlöndin hafa langa reynslu af slíkri leit. Tilgangur þessarar rannsóknar er að nýta þá reynslu til að kanna tilmæli Alþjóðakrabbameinssambandins og Evrópusambandsins um markhópa (targeted age groups) leitar og bil milli skoðana (screening intervals). Efniviður og aðferðir: Kannað er skipulag leitar á Norðurlöndum og gerður samanburður við breytingar sem orðið hafa á nýgengi (incidence) og dánartíðni (mortality) sjúkdómsins frá því að leit hófst. Á íslandi er könnuð tíðni forstigsbreytinga í frumustrokum við fyrstu og síðari heimsóknir og tíðni þessara breytinga í vefjasýnum meðal kvenna eldri en 59 ára fæddra 1920-1926 og meðal kvenna sem komu í leghálsspeglun 1994. Kannað er samband mætingartíðni og greiningar leghálskrabbameina á byrjunarstigi (stig IA og IB occult). Niðurstöður: Skipuleg leit hófst á Norðurlöndum nema í Noregi í byrjun sjöunda áratugarins. Leitin var umsvifamest á íslandi með tilliti til markhópa og bils milli skoðana. Öll löndin juku umfang leitar eftir 1985. Lækkun dánartíðni og nýgengis var mest á íslandi og í Finnlandi, í meðallagi í Svíþjóð og Danmörku en minnst í Noregi en þar hófst skipuleg leit ekki fyrr en 1994. Aldursbundið nýgengi (age-standardized) sjúkdómsins í aldurshópnum 20-29 ára hefur hækkað alls staðar á Norðurlöndum nema í Finnlandi. Á Íslandi lækkaði nýgengi flöguþekjukrabbameina (squamous cell carcinomas) marktækt á stigi II og hærra, en nýgengi kirtilkrabbameina (adenocarcinomas) og flöguþekjukrabbameina á hulinstigi (microinvasive: stage IA) hefur hækkað. Tíðni meðalsterkra (moderate) og sterkra (high-grade) forstigsbreytinga byrjar að vaxa frá tvítugsaldri og koma þær fram í vaxandi mæli þegar 24 mánuðum eftir eðlilegt frumustrok. Tíðni þessara breytinga minnkar með fjölda eðlilegra frumustroka og þær finnast vart í hjá konum eftir 59 ára aldur ef þær hafa mætt nokkuð reglulega til leitar fyrir þann aldur. Með batnandi mætingu til leitar eftir 1980 hefur hlutfall yngri kvenna sem greinast með afbrigðilegu frumustroki á byrjunarstigi sjúkdóms (stig IA og IB occult) aukist marktækt og greinast slík tilfelli þegar innan tveggja ára eftir eðlilegt frumustrok. Alyktanir: Vel skipulögð skipuleg (organized) leit er áhrifamesta leiðin til að lækka nýgengi og dánartíðni leghálskrabbameins. Leit á að byrja um tvítugt með tveggja til þriggja ára millibili. Bil milli skoðana má lengja í fjögur ár um fimmtugt og hætta má við skoðanir við sextugt meðal þeirra kvenna sem mætt hafa nokkuð reglulega fyrir þann aldur.
Description:
Neðst á síðunni er hægt að nálgast greinina í heild sinni með því að smella á hlekkinn View/Open
Additional Links:
http://www.laeknabladid.is

Full metadata record

DC FieldValue Language
dc.contributor.authorKristján Sigurðsson-
dc.date.accessioned2009-01-08T11:31:04Z-
dc.date.available2009-01-08T11:31:04Z-
dc.date.issued1999-11-01-
dc.date.submitted2009-01-08-
dc.identifier.citationLæknablaðið 1999, 85(11):862-72en
dc.identifier.issn0023-7213-
dc.identifier.urihttp://hdl.handle.net/2336/47193-
dc.descriptionNeðst á síðunni er hægt að nálgast greinina í heild sinni með því að smella á hlekkinn View/Openen
dc.description.abstractBackground: The objective of cervical cancer screening is to lower the incidence and mortality rates of the disease. The Nordic countries have a long experience in cervical cancer screening. Based on this experience this study evaluates the UICC and EC guidelines regarding the effectiveness of organized vs. spontaneous screening, targeted age groups and screening intervals. Material and methods: The study analyses the features of the Icelandic and the Nordic screening programmes and the observed trends in the incidence and mortality rates in these countries through 1995. It also analyses the trends for cytologic preinvasive lesions at first visit and at second and later visits after a normal test(s). The frequency of histologic lesions was calculated for the birth cohort 1920-1926 from the age of 60 and among women referred for colposcopic examination in 1994. Results: Organized screening started in all the Nordic countries except Norway soon after 1960. Up to 1985 the target age group and screening interval were most intensive in Iceland. All countries intensified the screening intervals after 1985. The reduction in both the mortality and the incidence rates was greatest in Iceland and Finland, intermediate in Sweden and Denmark, and lowest in Norway but in that country organized screening started in 1994. The age-specific incidence in the 20-29 age group has been increasing since 1971 in all the Nordic countries, except in Finland. In Iceland screening has greatly affected the rate of all stages of squamous cell carcinoma, but not the rate of adeno-and adenosquamous carcinomas. The prevalence of preinvasive disease has increased significantly since 1980. The rate of moderate to high-grade cytologic changes begins increasing as early as at 20 years of age and moderate to high-grade histologic lesions start to accumulate at 24 to 36 months after a normal smear. The rate of these lesions decreases with the number of negative smears taken. Moderate to high-grade histologic lesions and invasive cancer are practically non-existent after the age of 60 among correctly screened women. A strong correlation is found between increased attendance rates and the proportion of cases diagnosed with a Pap smear at stages IA and IB occult. The latter cases mainly occur among women under the Hge of 45 and start to appear less than two years after a normal smear. Conclusions: Well-organised screening is more effective than spontaneous screening in reducing the risk of cervical cancer. Screening should preferably start soon after age 20 with a screening interval of two to three years. The screening interval can pro-bably be extended to four years at the age of 50 and screening could stop at the age of 60 to 64 among regularly screened women.en
dc.description.abstractMarkmið: Markmið leghálskrabbameinsleitar er að lækka nýgengi og dánartíðni sjúkdómsins. Norðurlöndin hafa langa reynslu af slíkri leit. Tilgangur þessarar rannsóknar er að nýta þá reynslu til að kanna tilmæli Alþjóðakrabbameinssambandins og Evrópusambandsins um markhópa (targeted age groups) leitar og bil milli skoðana (screening intervals). Efniviður og aðferðir: Kannað er skipulag leitar á Norðurlöndum og gerður samanburður við breytingar sem orðið hafa á nýgengi (incidence) og dánartíðni (mortality) sjúkdómsins frá því að leit hófst. Á íslandi er könnuð tíðni forstigsbreytinga í frumustrokum við fyrstu og síðari heimsóknir og tíðni þessara breytinga í vefjasýnum meðal kvenna eldri en 59 ára fæddra 1920-1926 og meðal kvenna sem komu í leghálsspeglun 1994. Kannað er samband mætingartíðni og greiningar leghálskrabbameina á byrjunarstigi (stig IA og IB occult). Niðurstöður: Skipuleg leit hófst á Norðurlöndum nema í Noregi í byrjun sjöunda áratugarins. Leitin var umsvifamest á íslandi með tilliti til markhópa og bils milli skoðana. Öll löndin juku umfang leitar eftir 1985. Lækkun dánartíðni og nýgengis var mest á íslandi og í Finnlandi, í meðallagi í Svíþjóð og Danmörku en minnst í Noregi en þar hófst skipuleg leit ekki fyrr en 1994. Aldursbundið nýgengi (age-standardized) sjúkdómsins í aldurshópnum 20-29 ára hefur hækkað alls staðar á Norðurlöndum nema í Finnlandi. Á Íslandi lækkaði nýgengi flöguþekjukrabbameina (squamous cell carcinomas) marktækt á stigi II og hærra, en nýgengi kirtilkrabbameina (adenocarcinomas) og flöguþekjukrabbameina á hulinstigi (microinvasive: stage IA) hefur hækkað. Tíðni meðalsterkra (moderate) og sterkra (high-grade) forstigsbreytinga byrjar að vaxa frá tvítugsaldri og koma þær fram í vaxandi mæli þegar 24 mánuðum eftir eðlilegt frumustrok. Tíðni þessara breytinga minnkar með fjölda eðlilegra frumustroka og þær finnast vart í hjá konum eftir 59 ára aldur ef þær hafa mætt nokkuð reglulega til leitar fyrir þann aldur. Með batnandi mætingu til leitar eftir 1980 hefur hlutfall yngri kvenna sem greinast með afbrigðilegu frumustroki á byrjunarstigi sjúkdóms (stig IA og IB occult) aukist marktækt og greinast slík tilfelli þegar innan tveggja ára eftir eðlilegt frumustrok. Alyktanir: Vel skipulögð skipuleg (organized) leit er áhrifamesta leiðin til að lækka nýgengi og dánartíðni leghálskrabbameins. Leit á að byrja um tvítugt með tveggja til þriggja ára millibili. Bil milli skoðana má lengja í fjögur ár um fimmtugt og hætta má við skoðanir við sextugt meðal þeirra kvenna sem mætt hafa nokkuð reglulega fyrir þann aldur.is
dc.language.isoisen
dc.publisherLæknafélag Íslands, Læknafélag Reykjavíkuren
dc.relation.urlhttp://www.laeknabladid.isen
dc.subjectLeghálskrabbameinen
dc.subjectDánartíðnien
dc.subjectFrumubreytingaren
dc.subjectKirtilkrabbameinen
dc.subject.meshUterine Cervical Neoplasmsen
dc.subject.meshMass Screeningen
dc.subject.meshAdenocarcinomaen
dc.subject.meshMortalityen
dc.titleLeghálskrabbameinsleit á Norðurlöndum til 1995 : könnun á nýgengi og dánartíðni, markaldri og bili milli skoðanais
dc.title.alternativeThe Nordic cervical screening programmes through 1995. Evaluation of incidence and mor-tality rates, targeted age groups and screening intervalsen
dc.typeArticleen
dc.identifier.journalLæknablaðiðen
All Items in Hirsla are protected by copyright, with all rights reserved, unless otherwise indicated.