• Eiturlyf og munnhol

      Ingibjörg S. Benediktsdóttir (Tannlæknafélag Íslands, 2006)
      Ritstjóri hefur á undanförnum árum séð nokkur tilfelli af gríðarlegri tannátu og tannholdsbólgum hjá sjúklingum sem hafa lent útaf hinum gullna meðalvegi í lífinu. Oft er um að ræða unga einstaklinga sem ekki hafa verið lengi í neyslu en koma til okkar að lokinni afeitrunarmeðferð afskaplega illa farin tannlega séð. Eftir samræður við nokkur starfssystkin, var ljóst að fleiri höfðu orðið varir við þetta vandamál. Það er eins og fólk geti verið í áfengisóreglu lengi án þess að það bitni svo mikið á tönnunum en það sem við í daglegu tali köllum „dóp“ virðist fara afskaplega illa með tennurnar. Einstaklingarnir sjálfir segja okkur að þetta og hitt dópið éti tennurnar upp að innan og miklar sögur fara af þessu í dópheiminum. Lítið hefur verið fjallað um þessi mál hér á Íslandi og engin svör fengust frá Lýðheilsustofnun þegar spurt var hvort þeir kynnu einhverjar skýringar á þessum vanda. Hins vegar klikka PubMed, Google og Wikipedia ekki. Ekki þurfti að leita lengi til að finna upplýsingar sem mér sem almennum tannlækni voru algjörlega huldar. Hér á eftir kemur hluti af því sem til er á netinu um þessi mál. Sumt af þessu er væntanlega ýkt en reynt var að vinsa úr það sem líklegast þótti að væri rétt og satt. Auðvitað er helsta ástæða þess að eiturlyfjaneytendur eru með svo slæmt ástand í munnholi einfalda sú að lífstíll þessa fólks er þannig að almenn munnhirða er ekki ofarlega á forgangslistanum.
    • Kennsl borin á menn

      Svend Richter; Sigfús Þór Elíasson (Tannlæknafélag Íslands, 2005)
      Dauði einstaklings er opinberlega staðfestur með dánarvottorði. Hafi dánarvottorð ekki verið gefið út telst viðkomandi lagalega á lífi. Þetta getur haft í för með sér vandamál þegar einstaklingur hverfur. Finnist hann ekki á lífi eða látinn, stöðvast persónulegar skuldbindingar hans. Fjölskyldan, samstarfsmenn, meðeigendur í fyrirtækjum og aðrir lenda í félagslegu og efnahagslegu tómarúmi. Þannig er dánarvottorð forsenda þess að arfur og tryggingabætur verði greiddar, skuldir og eignir gerðar upp og eftirlifandi maki geti gengið í lögildan hjúskap á ný. Lagalega er dánarvottorð því mjög mikilvægt réttarfarslegt gagn. Af framansögðu ætti að vera ljóst mikilvægi þess að kennsl séu borin á látinn einstakling eins fljótt og mögulegt er. Samkvæmt lögum um horfna menn er ekki hægt að úrskurða horfinn mann látinn nema fyrir dómi eftir 3 ár. Séu hins vegar sterkar líkur á að hann hafi farist t.d. fallið útbyrðis af skipi á rúmsjó, er hægt að stytta þennan tíma í 4 mánuði (1).
    • Samantekt um flúor

      Hólmfríður Guðmundsdóttir (Tannlæknafélag Íslands, 2002)
      Umræða um gagnsemi flúors í tannvernd er ekki ný af nálinni en virkni flúors gegn tannátu hefur verið þekkt í rúma hálfa öld. Þótt enn sé ekki að fullu ljóst hvernig flúor virkar eru áhrifin óumdeild og ekki þekkist neitt annað efni er dregur úr tannátu sem flúor. Talið er að lágur en stöðugur flúorstyrkur í munnholi sé nauðsynlegur til viðhalds heilbrigði tanna. Tannburstun með flúortannkremi að styrkleika a.m.k 0,1% F-, tvisvar sinnum á dag, viðheldur lágmarksflúorstyrk í munnholi og er því afar áhrifamikill þáttur í daglegri vörn gegn tannátu, hjá öllum aldurshópum. Flúor er þátttakandi í því viðgerðarferli sem stöðugt er í gangi við tannyfirborð auk þess sem hann hefur truflandi áhrif á starfsemi þeirra baktería sem valda tannátu. Verkun hans er staðbundin á yfirborði tanna - og varnandi áhrif þau sömu hjá öllum aldurshópum.
    • Tanntryggingar erlendis

      Börkur Thoroddsen (Tannlæknafélag Íslands, 2006)
      Því er haldið fram, að heilbrigðisþjónusta á Íslandi sé sú besta í heimi. Í lögum um heilbrigðisþjónustu nr. 97/1990 má lesa í málsgrein 1.1 „Allir landsmenn skulu eiga kost á fullkomnustu heilbrigðisþjónustu, sem á hverjum tíma eru tök á að veita til verndar andlegri, líkamlegri og félagslegri heilbrigði.” Í grein 1.3 sömu laga segir: ,,Ráðherra heilbrigðis og tryggingamála sér um, að heilbrigðisþjónusta sé eins góð og þekking og reynsla leyfir”.1 Í lögum um réttindi sjúklinga nr. 74/1997 stendur í 3. málsgrein „Sjúklingur á rétt á fullkomnustu heilbrigðisþjónustu sem á hverjum tíma er völ á að veita” og „Sjúklingur á rétt á þjónustu sem miðast við ástand hans og horfur á hverjum tíma og bestu þekkingu sem völ er á”.2 Svona yfirlýsingar, sem algengar eru í löndum EU/EES og eru jafnvel bundnar í stjórnarskrám, verða að teljast stefnuyfirlýsingar sem erfitt getur verið að standa við.3 Íslendingar eiga kost á tannlæknisþjónustu, sem ekki er síðri en annarsstaðar á Norðurlöndum og í Bandaríkjunum. Menntun tannlækna og gæði þjónustunar á Íslandi er sambærilegt við það sem gerist í þessum löndum. Munur er á milli landa í kostnaðarhlutdeild tannlæknisþjónustunnar. Sá hluti kostnaðar sem notendur greiða beint úr eigin vasa er hærri á Íslandi en annarsstaðar á Norðurlöndum og einnig er hlutdeildin hærri á Íslandi en í USA. Á Íslandi er þjónustan veitt hjá sjálfstætt starfandi tannlæknum eingöngu. Tannlækningastofur eru hvorki reknar af ríki né sveitarfélögum.