Show simple item record

dc.contributor.authorMargrét Hrönn Svavarsdóttir
dc.contributor.authorKristín Guðný Sæmundsdóttir
dc.contributor.authorBrynja Ingadóttir
dc.date.accessioned2020-03-30T15:00:46Z
dc.date.available2020-03-30T15:00:46Z
dc.date.issued2020-03
dc.date.submitted2020-03
dc.identifier.citationMargrét Hrönn Svavarsdóttir, Kristín Guðný Sæmundsdóttir, Brynja Ingadóttir. Áhættuþættir og sjálfsumönnun einstaklinga með kransæðasjúkdóm. Tímarit hjúkrunarfræðinga. 2020; 96(1): 76-83.en_US
dc.identifier.issn2298-7053
dc.identifier.urihttp://hdl.handle.net/2336/621338
dc.descriptionTo access publisher's full text version of this article, please click on the hyperlink in Additional Links field or click on the hyperlink at the top of the page marked Downloaden_US
dc.description.abstractTilgangur: góð sjálfsumönnun getur dregið úr lífsstílstengdum áhættuþáttum og hægt á framgangi kransæðasjúkdóms. Tilgangur rann sóknarinnar var að kanna stöðu áhættuþátta meðal einstaklinga með kransæðasjúkdóm, sjálfsumönnun þeirra og trú á eigin getu. Aðferð: Þversniðsrannsókn þar sem þátttakendur voru einstaklingar sem lögðust inn á Landspítala eða Sjúkrahúsið á akureyri vegna kransæðasjúkdóms. gögnum um áhættuþætti, sjúkdómstengda þekkingu og bakgrunn var safnað við útskrift, með spurningalistum, mælingum og úr sjúkraskrá. Sjálfsumönnun var metin með „Self- Care of Coronary heart Disease inventory“ (SC-ChDi) mælitækinu sem metur viðhald heilbrigðis, stjórnun sjálfsumönnunar og trú á eigin getu til sjálfsumönnunar (stig 0–100 fyrir hvern þátt, fleiri stig gefa til kynna betri sjálfsumönnun). Við gagnaúrvinnslu var notuð lýsandi tölfræði og ályktunartölfræði. Niðurstöður: Þátttakendur í rannsókninni voru 445 (80% karlar), meðalaldur var 64,1 ár (sf 9,1). Tæplega helmingur hafði áður legið á sjúkrahúsi vegna kransæðasjúkdóms (45%) og 47% komu brátt á sjúkrahús. Tæplega helmingur þátttakenda var í ofþyngd, 42% með offitu, 20% með sykursýki og 18% reyktu. Einkenni kvíða höfðu 23% og einkenni þunglyndis 18% þátttakenda. Viðhald heilbrigðis mældist að meðaltali 61,6 (sf 15,4), stjórnun sjálfsumönnunar 53,5 (sf 18,5) og trú á eigin getu 52,3 (sf 22,9). Viðhald heilbrigðis mældist betra hjá konum, þeim sem bjuggu með öðrum, þeim sem höfðu áður lagst inn á sjúkrahús vegna kransæðasjúkdóms og þeim sem höfðu betri sjúkdómstengda þekkingu (r2 = 0,149, p < 0,01). Stjórnun sjálfs - umönnunar mældist betri hjá þeim sem höfðu áður lagst inn á sjúkra hús vegna kransæðasjúkdóms (r2 = 0,018, p < 0,01). Trú á eigin getu var meiri hjá þeim sem voru yngri, með minni einkenni þunglyndis og meiri sjúkdómstengda þekkingu (r2 = 0,086, p < 0,01). Ályktanir: Sjálfsumönnun kransæðasjúklinga er ábótavant og staða áhættuþátta alvarleg. Einstaklingshæfður stuðningur og fræðsla eftir útskrift gætu eflt sjálfsumönnun og trú á eigin getu og þannig stuðlað að betri stöðu áhættuþátta.en_US
dc.description.abstractAim: good self-care can reduce lifestyle related risk factors for coronary heart disease (ChD) and slow disease progression. The aim of this study was to describe risk factors, self-care and selfconfidence of individuals with ChD. Method: Cross-sectional study design was used. Participants were patients admitted to hospitals in iceland for a treatment of ChD. Data about risk factors, disease-related knowledge and background were collected at discharge, using questionnaires, physical measurements and medical records. The “Self-Care of Coronary heart Disease inventory” (SC-ChDi) was used to measure selfcare maintenance, management, and confidence (possible score 0-100 for each domain, higher scores indicate better self-care). Data was analyzed with descriptive and inferential statistics. Results: Participants were 445 (80% males), with mean age 64.1 years (SD 9.1). almost half (45%) of the participants had a history of hospitalization for ChD, at the time of recruitment in the study 47% were admitted acutely. almost half (42%) of participants were overweight, 42% were obese, 20% had diabetes and 18% were active smokers. a total of 23% had symptoms of anxiety and 18% had symptoms of depression. The mean score for self-care maintenance was 61.6 (SD 15.4), management 53.5 (SD 18.5), and selfconfidence 52.3 (SD 22.9). Better self-care maintenance was associated with better disease-related knowledge, being female, living with others and having previously been hospitalized for ChD (r2 = 0,149, p < 0,01). Better self-care management was associated with having previously been hospitalized because of ChD (r2 = 0,018, p < 0,01). Better self-care confidence was associated with better disease-related knowledge, younger age and less symptoms of depression (r2 = 0,086, p < 0,01). Conclusion: Self-care and risk factors of individuals with ChD were found to be unfavorable. Post-discharge follow-up and patient education can be an important factor in enhancing confidence to self-care and thus improving risk factor profiles. Keywords: Coronary heart disease, risk factors, self-care, self-care confidence, patient education.en_US
dc.description.sponsorshipByggðastofnun, Vísindasjóður Landspítala, vísindasjóður Sjúkrahússins á Akureyri, Rannsóknar- og vísindasjóður hjúkrunarfræðinga, Vísindasjóður Félags íslenskra hjúkrunarfræðinga(B-hluti), Rannsóknarsjóður Háskólans á Akureyri, Hjartavernd Norðurlands, Menningar- og viðurkenningarsjóður KEAen_US
dc.language.isoisen_US
dc.publisherFélag íslenskra hjúkrunarfræðingaen_US
dc.relation.urlhttps://www.hjukrun.is/timaritid/bladasafn/1.-tbl.-2020/en_US
dc.subjectKransæðasjúkdómaren_US
dc.subjectSjúklingafræðslaen_US
dc.titleÁhættuþættir og sjálfsumönnun einstaklinga með kransæðasjúkdómen_US
dc.title.alternativeRisk factors and self care of individuals with coronary heart disease: cross sectional studyen_US
dc.typeArticleen_US
dc.contributor.department1) Hjúkrunarfræðideild Háskólans á Akureyri 2)Heilbrigðisvísindasviði Háskólans á Akureyri og Heilsugæslu höfuðborgarsvæðisins 3) Hjúkrunarfræðideild Háskóla Íslands og Landspítalaen_US
dc.identifier.journalTímarit hjúkrunarfræðingaen_US
dc.rights.accessOpen Access - Opinn aðganguren_US
dc.departmentcodePEE12
refterms.dateFOA2020-03-30T15:00:47Z


Files in this item

Thumbnail
Name:
Áhættuþættir ....pdf
Size:
233.3Kb
Format:
PDF

This item appears in the following Collection(s)

Show simple item record